Program Czyste Powietrze – dla kogo i jak złożyć wniosek?

W ostatnich latach coraz więcej osób w Polsce zastanawia się nad termomodernizacją domu, wymianą starego pieca czy ociepleniem budynku. Rosnące koszty energii i coraz surowsze przepisy dotyczące jakości powietrza sprawiają, że inwestycje w ekologiczne rozwiązania stają się koniecznością, a nie jedynie wyborem. Program Czyste Powietrze powstał właśnie po to, by wesprzeć właścicieli domów jednorodzinnych w kosztownych, ale niezwykle ważnych modernizacjach. Według danych Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, do połowy 2024 roku złożono już ponad 800 tysięcy wniosków w ramach programu, co pokazuje, jak duże jest zainteresowanie tą formą wsparcia.

Dofinansowanie można przeznaczyć m.in. na wymianę tzw. „kopciucha”, montaż pompy ciepła, ocieplenie domu czy zakup nowoczesnej wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła. To realna pomoc dla osób, które chcą obniżyć rachunki za energię i jednocześnie poprawić komfort życia. Warto jednak wiedzieć, kto dokładnie może skorzystać z programu, jakie są warunki uzyskania dotacji oraz jak poprawnie złożyć wniosek, by uniknąć błędów wydłużających proces rozpatrywania.

Dla kogo przeznaczony jest program Czyste Powietrze?

Beneficjentem programu może być wyłącznie osoba fizyczna, która jest właścicielem lub współwłaścicielem budynku mieszkalnego jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego wydzielonego w takim budynku (z osobną księgą wieczystą). Kluczowe jest, aby taka osoba posiadała prawa własności do nieruchomości co najmniej przez trzy lata. Wyjątek stanowią sytuacje, gdy budynek lub lokal został nabyty w drodze spadku – wówczas ten warunek nie obowiązuje.

Warto podkreślić, że małżonkowie są traktowani jako wspólne gospodarstwo domowe, nawet jeśli faktycznie mieszkają osobno, o ile nie mają prawomocnie orzeczonej separacji. To bardzo istotne w kontekście wyliczania progu dochodowego, ponieważ dochód jest wówczas dzielony na wszystkich członków gospodarstwa domowego.

Program przewiduje trzy poziomy dofinansowania – podstawowy, podwyższony i najwyższy. Każdy z nich uzależniony jest od dochodów gospodarstwa domowego:

• poziom podstawowy – roczny dochód beneficjenta nie może przekroczyć 135 000 zł,
• poziom podwyższony – miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa nie może być wyższy niż 2 250 zł (dla gospodarstwa wieloosobowego) lub 3 150 zł (dla jednoosobowego),
• poziom najwyższy – miesięczny dochód na osobę to maksymalnie 1 300 zł w gospodarstwie wieloosobowym i 1 800 zł w gospodarstwie jednoosobowym, albo posiadanie prawa do zasiłków: stałego, okresowego, rodzinnego czy specjalnego opiekuńczego.

Dodatkowo w przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą istotne znaczenie ma limit rocznego przychodu – w podstawowym poziomie może on wynieść maksymalnie czterdziestokrotność minimalnego wynagrodzenia, a w podwyższonym i najwyższym – dwunastokrotność.

Na co można otrzymać dofinansowanie?

Środki z programu Czyste Powietrze są przeznaczone na szeroki zakres działań związanych z poprawą efektywności energetycznej domu. Najczęściej beneficjenci decydują się na wymianę nieefektywnego źródła ciepła na nowoczesne i ekologiczne urządzenia – np. pompę ciepła, kocioł na pellet drzewny czy przyłączenie do sieci ciepłowniczej.

Można również uzyskać bezzwrotną dotację na:

• wykonanie ocieplenia ścian, dachu, stropu lub podłogi,
• wymianę stolarki okiennej i drzwiowej,
• modernizację instalacji centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej,
• montaż wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła (rekuperacji),
• przeprowadzenie audytu energetycznego i uzyskanie świadectwa charakterystyki energetycznej budynku.

Warto pamiętać, że audyt energetyczny i świadectwo charakterystyki energetycznej są obowiązkowe w nowej edycji programu. Mają one potwierdzić, że po zakończonych pracach budynek faktycznie zużywa mniej energii. Dofinansowanie obejmuje również koszt sporządzenia tych dokumentów – do 1 600 zł.

Maksymalne kwoty dotacji są zróżnicowane w zależności od rodzaju inwestycji i poziomu dofinansowania. Przykładowo, przy zapotrzebowaniu na energię powyżej 140 kWh/m²/rok, można otrzymać nawet 170 tysięcy złotych wsparcia w najwyższym progu. To ogromne ułatwienie dla osób, które chcą kompleksowo zmodernizować dom i jednocześnie poprawić jego klasę energetyczną.

Jak złożyć wniosek o dofinansowanie?

Proces składania wniosku może wydawać się skomplikowany, ale w praktyce jest dobrze ustrukturyzowany. Najpierw należy określić, z którego poziomu dofinansowania można skorzystać, a następnie przygotować niezbędne dokumenty.

Wnioski można składać na dwa sposoby:

1. Samodzielnie – poprzez platformę gov.pl albo bezpośrednio w urzędzie właściwym dla miejsca położenia nieruchomości. Wersję papierową wniosku należy wysłać do Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, zgodnie z lokalizacją budynku. Warto zwrócić uwagę, że dokumenty wysłane do niewłaściwego oddziału nie będą rozpatrywane.
2. Z pomocą operatora – ta opcja jest dostępna dla osób ubiegających się o dotację w podwyższonym i najwyższym poziomie dofinansowania. Operator pomaga w przygotowaniu i złożeniu wniosku, a w przypadku prefinansowania – także w organizacji zaliczkowych wypłat dla wykonawców. To duże ułatwienie, zwłaszcza dla osób, które nie czują się pewnie w formalnościach.

Do wniosku należy dołączyć m.in. dokumenty potwierdzające dochód, tytuł prawny do nieruchomości, a w przypadku modernizacji – audyt energetyczny. Następnie Fundusz analizuje wniosek i w razie potrzeby prosi o uzupełnienia.

Czas rozpatrywania zależy od liczby wniosków w danym województwie, ale z reguły trwa kilka tygodni. Ważne jest, aby w trakcie realizacji inwestycji zachowywać wszystkie faktury i rachunki – są one podstawą do wypłaty dotacji.

Program Czyste Powietrze – punkt informacyjny w Bytowie

W Bytowie mieszkańcy mogą skorzystać z punktu konsultacyjno-informacyjnego programu „Czyste Powietrze”, który mieści się w budynku Urzędu Miejskiego przy ul. 1-go Maja 17A (pokój nr 3). To właśnie tam osoby zainteresowane dofinansowaniem mogą uzyskać kompleksową pomoc w całym procesie.

W punkcie można liczyć na indywidualne konsultacje, podczas których pracownicy wyjaśniają zasady programu i odpowiadają na pytania dotyczące składania wniosków. Organizowane są także spotkania informacyjne dla mieszkańców, dzięki którym łatwiej zrozumieć, jakie są warunki otrzymania wsparcia i jakie inwestycje kwalifikują się do dofinansowania.

Punkt wspiera również wnioskodawców w praktyce – od przygotowania i złożenia wniosku, aż po rozliczenie przyznanych środków. Co więcej, można tam uzyskać informacje o innych możliwościach finansowania działań związanych z poprawą efektywności energetycznej budynków. Dotyczy to m.in. takich programów jak „Mój Prąd”, „Moja Woda”, a także premii i ulg termomodernizacyjnych czy preferencyjnych pożyczek.

O czym warto pamiętać, korzystając z programu?

Składając wniosek, warto mieć świadomość, że dotacja to nie tylko wsparcie finansowe, ale również obowiązki. Wszystkie wydatki muszą być zgodne z rynkowymi cenami. Zawyżone koszty mogą skutkować zakwestionowaniem faktur, a w skrajnych przypadkach nawet utratą dofinansowania. WFOŚiGW ma prawo do kontroli i weryfikacji dokumentów, dlatego przejrzystość i rzetelność są kluczowe.

Kolejną istotną kwestią jest fakt, że z programu można skorzystać tylko raz na dany budynek lub lokal mieszkalny. Jeśli ktoś już uzyskał dofinansowanie w ramach wcześniejszych edycji (po 22 kwietnia 2024 r.), nie będzie mógł ponownie starać się o środki na ten sam dom.

Program Czyste Powietrze to największy w historii Polski system wsparcia dla właścicieli domów jednorodzinnych. Dzięki niemu możliwe jest nie tylko poprawienie jakości powietrza, ale również znaczne obniżenie rachunków za ogrzewanie. Według analiz Ministerstwa Klimatu i Środowiska, modernizacja domu pozwala zmniejszyć zużycie energii nawet o 40%, co przekłada się na setki złotych oszczędności rocznie.

Dlatego jeśli ktoś planuje remont instalacji grzewczej lub wymianę pieca, warto sprawdzić możliwości, jakie daje program. Złożenie wniosku nie jest trudne, a uzyskane wsparcie może realnie odciążyć domowy budżet i podnieść wartość nieruchomości.